પંચાયત વિભાગ


મુખપૃષ્ઠઇ-સીટીઝનનાગરીક અઘિકાર ૫ત્ર

નાગરિક અધિકાર પત્ર

લોકશાહી શાસન પ્રણાલીમાં વ્યકિત સ્વતંત્રતા સિધ્ધાંત ને મુખ્ય આધારસ્તંભ ગણવામાં આવે છે. વ્યકિત વિકાસવિના તંદુરસ્ત લોકશાહીનો વિકાસ થઇ શકતો નથી એ નિર્વવાદ હકીકત છે.

ભારતના બંધારણમાં નાગરિકોને કેટલાક અધિકારો આપવામાં આવ્યા છે. આ હકકોને સામાન્ય નાગરિક સુધી પહોંચાડવાનું વહીવટી તંત્ર એક માધ્યમ છે તથા બંધારણીય ઇલાજના હકકોનો સમાવેશ કરતા વધુ વહીવટી તંત્ર ધ્વારા નાગરિક અધિકારોનું રક્ષણ કરવાની મુખ્ય જવાબદારી છે. તે હકીકત પ્રતિપાદિત કરવામાં આવે છે.

પરંતુ સાપ્રત સમયમાં વહીવટી તંત્ર બંધારણીય રીતે તેને સોપવામાં આવેલ જવાબદારીઓ સફળતા પુર્વક પરિપુર્ણ કરી શકેલ છે કે કેમ? તેની ચર્ચા તા.ર૪ મે ૧૯૯૭ ના રોજ માનનીય વડાપ્રધાનશ્રીના પ્રમુખ સ્થાને બોલાવવામાં આવેલ મુખ્યમંત્રીશ્રીઓની પરિષદમાં કરવામાં આવી. આ પરિષદમાં થયેલ ચર્ચા વિચારણાના પરિપાક રુપે કેન્દ્ર સરકાર તથા રાજય સરકારો વહીવટમાં પારદર્શિતા લાવે, તેમાં ઉત્તર દાયીત્વ પણું સાચા અર્થમા મળી રહે તથા સામાન્ય પ્રજાને વહીવટી તંત્રની ગતિવિધિઓની માહિતી મળી રહે તે માટે કેટલાક નકકર પગલાઓ લેવાનું ઠરાવવામાં આવ્યું. તેવા કેટલાક પગલાંઓ પૈકીનું એક પગલું નાગરિક અધિકાર પત્ર છે. માનનીય મુખ્યમંત્રીશ્રીએ ૧પ મી ઓગસ્ટના સ્વતંત્રતા પર્વની ઉજવણીના પ્રસંગે પસંદગીના ૧૦ વિભાગો, કચેરીઓમાં નાગરિક અધિકારપત્રની કામગીરી તાત્કાલીક શરુ કરી એક વર્ષના સમય ગાળામાં અમલમાં મુકવાની જાહેરાત કરી હતી.

ઉપરોકત ૧૦ વિભાગો પૈકી પંચાયત વિભાગને પસંદ કરવામાં આવેલ છે. અને રાજયની તમામ જિલ્લા પંચાયતોએ પોતપોતાના અધિકારપત્રો જાહેર કરેલા છે.

પ્રસ્‍તુત નાગરિક અધિકાર પત્ર ધ્વારા જિલ્લા પંચાયત ધ્વારા કઇ કઇ યોજનાઓનો અમલ થાય છે, તેનો સમાવેશ કરવામાં આવેલ છે તેમજ આ યોજનાઓનો લાભ કયા સંજોગોમાં નાગરિકો મેળવી શકે છે. તેની વિસ્તૃત માહિતી પણ આપવામાં આવી છે. જિલ્લા પંચાયતની જુદી જુદી શાખાઓ ધ્વારા કયા કયા પ્રકારની કામગીરી કરવામાં આવે છે તેનું વિહંગાવલોકન પણ કરવામાં આવ્યુ છે.

જિલ્લા પંચાયત ધ્વારા અરજીઓની મંજુરી નામંજુરી નિકાલની સમયમર્યાદા નકકી કરવામાં આવે છે તથા નાગરિકો ને પુરતુ માર્ગદર્શન મળે તેવા હેતુસર નાગરિક સહાય તા કેન્દ્ર જીલ્લા પંચાયત ધ્વારા શરુ કરવામાં આવેલ છે. તથા નાગરિક પોતાના અરજી કે પ્રકરણ સંબધી યોગ્ય માહિતી મેળવી શકે તેનો પણ ઉચિત પ્રબંધ કરવામાં આવે છે. તથા પોતાની ફરીયાદ કયા અધિકારી સમક્ષ કરશે તેની વિગતો પણ સમાવિષ્ટ કરેલ છે. વધુમાં નીચે દર્શાવેલ અધિકારો અને અપેક્ષાઓ પ્રતિપાદીત કરવાનો પ્રયાસ કરવામા આવે છે.
આગળ જુઓ